Een smiling depression. Misschien is het niet een officiële vorm van depressie die je in de DSM-5 terugvindt, maar wel een fenomeen dat aandacht mag krijgen. Want wat als jouw depressie moeilijk zichtbaar is? Wat als je jouw symptomen voor de buitenwereld verborgen kunt houden? Wat als je lijdt, maar in eenzaamheid? Want dat is wat er gebeurt bij deze depressie met een glimlach.

Naar buiten toe lijk je een persoon die het allemaal goed op een rijtje heeft. Anderen zien iemand die het leven op orde heeft, zelfstandig en sterk is. Iemand op wie ze kunnen bouwen en vertrouwen. Iemand die alles aan kan en die weinig tot geen hulp nodig heeft. En die kant van jezelf laat je ook zien.

Niemand kan vermoeden wat zich onder het oppervlak afspeelt.

Onder de oppervlakte

Onder dat oppervlak zit je in een worsteling. Je worstelt met somberheid, angst en gevoelens van hopeloosheid. Je bent moe en kunt je niet goed concentreren. Ben je in de supermarkt om een pak melk te kopen? Besluiteloos en overweldigd sta je voor de koeling, starend naar de talrijke opties, geen idee hoe je dit moet aanpakken. Kun je niet eens beslissen welke melk je moet kopen? Je doet een stap achteruit als iemand anders naar de koeling snelt om vlug een paar pakken melk in het winkelwagentje te laden. Je voelt je moedeloos en het irriteert je dat je dit niet zo makkelijk kan als die ander. Wat is er mis met je? Uiteindelijk krijg je het toch voor elkaar een melkpak uit het schap te halen.

Dwalend door het doolhof van gangpaden probeer je je te oriënteren. Waar was ook alweer de kassa? Oh ja, daar. Je tovert een glimlach op je gezicht en kijkt de caissière in de ogen, want je vindt het belangrijk dat zij zich gezien voelt. Je perst er een kletspraatje over het weer uit en wenst haar nog een prettige dag. Met het pak melk in je tas weet je de schuifdeuren naar buiten te overleven en worstelt je naar huis. Iedere stap vergt het uiterste van je. Maar het lukt.

Eenzame inzinking

Eenmaal thuis kom je erachter dat je helemaal geen melk nodig had, maar yoghurt. Moedeloos zak je neer op de grond van de keuken. Je kunt je er niet meer toe zetten het pak melk in de koelkast te zetten. Het blijft op het aanrecht staan en de condens druppelt langs de zijkant van het pak naar beneden, waar zich op het aanrecht een plasje water vormt. Je laat je hoofd in je armen zakken en probeert te verdwijnen. Gedachten over hoe incapabel je bent stromen door je heen. Het verlamt je en je weet even niet meer hoe je verder moet. Was je maar weg. Was je maar dood.

Ergens weet je dat dat pak melk in de koelkast moet.

Je moet dit toch doen.

Het pak melk móet in de koelkast.

Na een eeuwigdurend kwartier, waarin je je probeert te herinneren hoe je ledematen werken, weet je jezelf omhoog te trekken. Het pak melk voelt klam en lauw. Shit. Weggooien? Of toch maar in de koelkast? Je besluit het in de koelkast te zetten en later wel te zien of de melk zuur geworden is. Je schaamt je om je belachelijke en waardeloze zieligheid. Wie kan er nou niet eens een pak melk in de koelkast zetten?

Vergetelheid

Hoe je de avond verder doorkomt weet je niet. Je staart in het niets, werkt een oud koekje naar binnen dat toevallig nog in de koektrommel zit. Een slok water uit de kraan. Avondeten doe je niet, je hebt geen trek en je zou niet weten hoe je moest koken. Je voelt je trouwens slecht over dat koekje, zo vet en zoet.

Je weet je je bed in te werken. Tanden niet gepoetst, haar niet geborsteld, maar wat maakt het uit? Je komt in een soort halfslaap, waar piekergedachten en onrustige dromen door elkaar heen lopen.

Het masker weer op

Dan gaat de wekker. Die staat geprogrammeerd, want je had er anders nooit aan gedacht die te zetten. Nou. Opstaan dan maar. Op het werk wachten ze op je. Je hebt een hoop te doen. Verantwoordelijkheden. Je wordt misselijk bij de gedachte alleen al. Maar goed, je moet dit doen.

In de badkamer schrik je van je spiegelbeeld. Dit kan zo niet. Je pakt die tandenborstel, frist jezelf op, kamt je haren. Dit gaat er iets meer mee door. In de keuken geeft de klok aan dat je over vijf minuten moet vertrekken. Hoe kan dat? Waar is de tijd heen? Je voelt je traag en sloom, maar ergens weet je een haastvuurtje aan te wakkeren. Je grist een droge boterham mee, pakt je tas, en gaat de deur uit. Op naar je werk.

Op je werk aangekomen zet je een glimlach op en groet je je collega’s. Er komt meteen een salvo van taken en problemen op je af. Iemand zegt: “Wat zie je er goed uit! Ben je afgevallen? Wow! Ik probeer dat ook al een hele tijd, maar het lukt maar niet. Wat is je geheim?!”

Je zegt maar niets, kletst een beetje met haar mee. Vriendelijk en meelevend als altijd.

Van buiten ben je die leuke collega.

Van binnen voel je je leeg en op.

Smiling depression

Heb jij een smiling depression? Dan maskeer je je klachten naar de buitenwereld. Anderen hebben waarschijnlijk het idee dat je het leven prima aankan en dat je het allemaal op een rijtje hebt. Zo laat je jezelf ook zien. Maar ondertussen worstel je met depressieve symptomen, zoals somberheid, angst, hopeloosheid, uitputting, prikkelbaarheid, verandering in eetlust of slaappatroon, gevoelens van waardeloosheid of schuld, en moeite met nadenken, concentreren en beslissingen nemen. Misschien heb je zelfs gedachten aan de dood of suïcide. Maar om het hier met anderen over te hebben vind je heel erg moeilijk. Misschien ben je bang voor gezichtsverlies of onbegrip. Of misschien ben je bang om het überhaupt aan jezelf toe te geven dat er iets aan de hand is. Voor wat dat zou betekenen.

Hulp vragen met een smiling depression

Het kan zelfs zo zijn dat áls je eenmaal de moed bijeen hebt geraapt om hulp te zoeken en te vertellen wat je bezig houdt, je niet geloofd wordt. Want het lijkt toch zo goed met je te gaan! Dan zal het toch wel meevallen?

Nee, dat doet het dus niet. En omdat ook jij de hulp verdient die je nodig hebt, kan het een eerste stap zijn om je hart te luchten bij iemand buiten je eigen omgeving. Daarvoor kun je ook hier terecht. Een eerste telefonische afspraak is altijd gratis. Maak meteen die afspraak. Ook als je twijfelt. Want je verdient het om gezien te worden.