“Ik zag het niet aankomen, ineens was het daar. Dat beeld van toen. Dat beeld waar ik eigenlijk nooit meer aan wilde denken, en waarvan ik dacht dat ik het goed had weggestopt.
Ik verstijfde, stond te trillen, en vergat bijna waar ik was. De uren erna gingen als een soort waas aan me voorbij. Eenmaal thuis volgde een onbeheersbare huilbui. Ik kon het niet meer tegenhouden. Alles kwam weer boven.
Het was verschrikkelijk en ik baalde zo dat dit weer gebeurde… Ik wilde juist van de herinnering af en mijn leven leven zonder dat dat nog een rol speelde. Maar daar had ik geen controle over.”
Wat is trauma?
Trauma betekent letterlijk ‘wond’ of ‘kwetsuur’. Zo’n verwonding kan lichamelijk zijn, maar in deze context gaat het over psychische en emotionele verwonding: het psychotrauma.
| Symptomen van psychotrauma Wanneer je last hebt van onverwerkt trauma kun je het volgende ervaren: | |
| Herbelevingen | Nare beelden van de gebeurtenis dringen zich onverwacht op. Het lijkt wel alsof je weer opnieuw in de situatie bent. Je kunt ook nachtmerries over de gebeurtenis hebben. Tijdens een herbeleving kun je gaan trillen en zweten en heb je een snellere hartslag en ademhaling. |
| Vermijdingsreacties | Je spant je in om gedachten, plaatsen, mensen en situaties die met het voorval te maken hebt te vermijden, omdat die herinneringen of herbelevingen kunnen triggeren. |
| Negatieve gedachten en vervreemdingsgevoelens | Je denkt negatief over jezelf en kunt (onterechte) schuldgevoelens hebben. Je bent misschien interesse verloren in dingen waar je eerder van kon genieten. Ook kan het zijn dat je de verbinding met jezelf en de mensen om je heen wat verliest, dat alles wat ‘onecht’ lijkt. |
| Prikkelbaarheid en opgejaagdheid | Je ben constant alert en waakzaam, snel geïrriteerd en misschien heb je woede-uitbarstingen. Je schrikt snel, bijvoorbeeld van de deurbel of wanneer je telefoon gaat. |
| Bovendien kan trauma zich vastzetten in het lichaam, waardoor je last kunt hebben van allerlei moeilijk te verklaren lichamelijke klachten. Misschien heb jij zelfs een diagnose als PDS (prikkelbare darmsyndroom), fibromyalgie, of CVS (chronisch vermoeidheidssyndroom). | |
Verwondende ervaringen
Psychotrauma kan ontstaan na het meemaken van een heftige gebeurtenis. Dat kan van alles zijn: het meemaken van een auto-ongeluk, een misdrijf, een natuurramp. Het kunnen nare dingen zijn zich hebben herhaald, zoals langdurig seksueel misbruik of emotionele verwaarlozing. En het kan ook een opeenstapeling zijn van “kleinere” nare ervaringen, zoals pesterijen, afkeurende blikken, of langdurig niet gezien worden: de microtrauma’s. Klein is eigenlijk een begrip dat hierbij niet zo passend is: een trauma is zo groot als jij het ervaart. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat je meer last hebt van zogenaamd “klein trauma” dan van een “groot trauma”. Daarom verdienen beide soorten trauma erkenning en behandeling.
Stress en veerkracht
Na het meemaken van een nare gebeurtenis hoeft het niet zo te zijn dat je traumaklachten ontwikkelt. Vaak is je systeem goed in staat om je redelijk snel weer in balans te brengen.
Wanneer je echter ten tijde van de heftige ervaring onder hevige of langdurige stress staat, kan dat je veerkracht aantasten, waardoor het voor je systeem moeilijker wordt om de gebeurtenis goed te verwerken. In zo’n situatie kunnen er psychische klachten ontstaan.
PTSS en andere traumagerelateerde stoornissen
Vaak wordt trauma in één adem genoemd met PTSS (posttraumatische stresstoornis). Er zijn echter nog meer vormen van trauma beschreven. De diagnose PTSS is gekoppeld aan bepaalde vormen van traumatische ervaringen. Hebben jouw traumaklachten een andere oorsprong? Of heb je maar een deel van de symptomen van PTSS? Dan worden jouw klachten misschien een “Aanpassingsstoornis” of een “Andere (on)gespecificeerde psychotrauma- of stressorgerelateerde stoornis” genoemd.
Welke naam jouw klachtenbeeld krijgt is voor de keuze van de behandeling minder relevant: uiteindelijk is het voor jou van belang dat je jouw trauma kunt verwerken, zodat het onverwerkte trauma je niet meer in de weg zal staan. En het goede nieuws: de behandelvormen zijn bij alle vormen van trauma inzetbaar.
Gevolgen van onverwerkt trauma
Een traumagerelateerde stoornis kan na verloop van tijd bovendien uitmonden in andere psychische ziektebeelden, zoals depressie, angst- en dwangklachten, verslavingsproblemen, eetproblemen, en soms zelf psychose (wanneer je het contact verliest met de realiteit).
Wanneer er meerdere problemen tegelijkertijd spelen is het zaak om goed te kijken waar je het beste een ingang kunt vinden. Wanneer het trauma onderliggend is, is het goed om te weten dat de behandeling daarvan vaak ook de andere klachten kan verlichten, of zelfs kan laten verdwijnen.
Behandeling bij trauma
Er bestaan verschillende effectief bevonden traumabehandelingen. Bij ANTHE Psychologie kun je terecht voor EMDR en CGT (imaginaire exposure en imaginaire rescripting). Beide soorten behandeling zijn ongeveer even effectief en zorgen ervoor dat de herinneringen aan de traumatische gebeurtenis hun lading verliezen, zonder dat je de herinnering kwijtraakt. Dit lucht mensen vaak enorm op, ook al kan de behandeling heftig zijn.
In de CGT-behandeling ga je het verhaal van jouw trauma helemaal vertellen, tot in de details. Dat kan erg confronterend zijn, maar toch ook prettig. Je kunt het hele verhaal kwijt in een veilige omgeving, waarin niet geoordeeld wordt en alles binnen de vier muren van de behandelkamer blijft. Mensen kunnen het een opluchting vinden om hun hele verhaal eindelijk eens met iemand te kunnen delen.
Bij een EMDR-behandeling vertel je globaal over het trauma en zoom je in op één of enkele nare beelden die het heftigst bovenkomen. Wanneer je bent ingezoomd, wordt je afgeleid met behulp van (bijvoorbeeld) oogbewegingen, waardoor je werkgeheugen belast wordt. Schaam je je erg over het nare voorval? Bij EMDR heb je ook de mogelijkheid om het ‘blind to therapist’ te doen. Het is nodig dat je zelf het beeld en bijbehorende gevoelens en sensaties boven kunt halen, maar niet dat je het verhaal tot in detail deelt, zoals bij de CGT. Dit kan soms ruimte bieden om de behandeling die je zo hard nodig hebt tóch aan te gaan.
Ik wil van mijn trauma af
Wat kan ik zelf doen?
De eerste en belangrijkste stap is erkennen wat er aan de hand is. Durf te zien wat er bij jou speelt en gun jezelf de stappen te ondernemen om jezelf van het trauma te genezen.
— COMING SOON! —
Gratis werkboek “Schrijf het van je af”
Na het meemaken van een traumatische ervaring kan het helpen om het van je af te schrijven. Daarvoor kan het fijn zijn om dat aan de hand van enkele vragen te doen, zodat je een beginpunt hebt. Zou jij dat ook fijn vinden? Binnenkort kun je hier het gratis werkboek “Schrijf het van je af” downloaden! Wil je als eerste op de hoogte gehouden worden van de publicatie? Laat dan onderaan deze pagina je naam en e-mailadres achter, en je krijgt bericht zodra het werkboek te downloaden is.
Vind je het erg lastig om de woorden op papier te krijgen, of merk je dat je traumaklachten toenemen? Dan is het verstandig om hulp te zoeken en een traumabehandeling op maat te starten.
Jouw traumabehandeling
Heb jij behoefte aan traumabehandeling, of wil je er meer over weten? Neem dan gerust contact op en ik denk met je mee. Plan alvast zelf een afspraak voor een telefonisch oriënterend gesprek via de online agenda, of stuur een bericht via de contactpagina.